محمد عبد الله عنان ( مترجم : عبد المحمد آيتى )
271
تاريخ دولت اسلامى در اندلس ( فارسي )
فصل اول مملكت سرقسطه تا پايان عصر المقتدر بن هود 1 عهد بنى تجيب مملكت سرقسطه يا ثغر اعلى بزرگترين و مهمترين ممالك طوايف بود و اين نه به خاطر پهناورى سرزمين بلكه به سبب موقعيت دقيق و خطير آن بود . اين مملكت ميان دولتهاى اسپانيايى مسيحى چون قطلونيه از مشرق و ناوار يا نبره از شمال غربى و قشتاله از جنوب غربى قرار دارد . مملكت سرقسطه قديمىترين دولت مستقل اندلس و ريشهدارترين آنهاست ؛ زيرا سرقسطه به سبب جدا افتادنش در گوشهاى از شمال شرقى شبه جزيره و دور بودنش از جمع ديگر دول اندلس ، همواره ناچار بوده است كه براى دفاع از هستى و استقلال خود در برابر دشمنان كوشش و تلاش بيشتر به خرج دهد . مملكت سرقسطه پيش از افروخته شدن آتش فتنه و فروپاشى خلافت و پيش از آنكه در سلك ممالك طوايف قرار گيرد ، به ولايت ثغر اعلى شهرت داشت و در جغرافياى اندلس شامل شهر سرقسطه و اعمال آن و تطيله و وشقه و بربشتر و لارده و افراغه و طركونه و طرطوشه بود . ثغر اعلى منطقهء وسيع و پرنعمتى است كه رود ابرو يا ابره از مصب آن - نزد شهر طرطوشه - تا مدخل آن - نزد شهر قلهره در ولايت ناوار - در آن جريان دارد . همچنين شعبهء بزرگ شمالى اين رود به نام سجرى و شعبههاى